SAPIENS. FILARY CYWILIZACJI

YUVAL NOAH HARARI, DAVID VANDERMEULEN, DANIEL CASANAVE

SAPIENS. OPOWIEŚĆ GRAFICZNA tom 2

"Korporacje, cesarstwa, królestwa, państwa... wszystkie opierają się na mitach. To jedna z najtrudniejszych rzeczy do zrozumienia w historii - ale też jedna z najważniejszych."

Pierwszy tom serii ("Sapiens. Narodziny ludzkości") zauroczył od strony merytorycznej, różnorodności formy i oprawy graficznej. Wszystko ze sobą fantastycznie współgrało, logicznie po sobie następowało, skłaniało do zastanowienia i interpretacji. Jednak poruszane zagadnienia należały do stosunkowo łatwych do przedstawienia, nośnych medialnie i utrwalonych w powszechnej wiedzy. Natomiast, druga odsłona "Sapiens. Filary cywilizacji" koncentrowała się na mniej uświadomionych procesach i relacjach. Stanowiła większe wyzwanie dla przyjaznego i barwnego przedstawienia, gdyż typowo pojęciowa, a przy tym wymagająca społecznej, politycznej, finansowej, gospodarczej i religijnej otwartości. Dotyczyła rewolucji agrarnej, porządków wyobrażonych, intersubiektywnej rzeczywistości, kategoryzowania, biurokracji i stygmatyzujących stereotypów. Wiele ciekawostek można było z niej wyciągnąć.

Materiał przedstawiono w atrakcyjnym komiksowym wydaniu, we wzorze przyciągających uwagę historyjek. Wykorzystywały opinie reprezentantów świata nauki, rolników, detektywów, prawników, działaczy niepodległościowych, sztuki, kultury i zwykłych obywateli. Nie zabrakło kontynuacji spotkań z poznanymi wcześniej bohaterami, ale nowi też wkroczyli na scenę. Wyśmienicie bawiłam się, przekonało ciekawe ujęcie różnych obszarów ludzkiej aktywności, wypracowanych przez pokolenia mitów i wzorców, sił sprawczych i wiary w nie, powodów odejścia od swobodnych skojarzeń i myślenia całościowego, dojście do zakorzenionych w fikcjach hierarchii społecznych, władzy i przywilejów. Nie zabrakło zachęcania do rozważań, analiz i wyciągania wniosków, aby uczynić historię ludzkości przejrzystą i familiarną, zaś myślenie zorientowanym i racjonalnym. Każdy skorzysta na znajomości z publikacją, zarówno młode osoby, kształtujące światopogląd, jak i bardziej oswojone z poruszanymi aspektami, dla czystej rozrywki intelektualnej. 

5/6 - warto przeczytać
literatura popularnonaukowa, historia, opowieść graficzna, 252 strony, premiera 10.11.2021
tłumaczenie Michał Romanek
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Literackiemu.

SAPIENS. NARODZINY LUDZKOŚCI

YUVAL NOAH HARARI, DAVID VANDERMEULEN, DANIEL CASANAVE

SAPIENS. OPOWIEŚĆ GRAFICZNA tom 1

"Społeczeństwa ludzkie jako zbiorowości wiedzą dziś o wiele więcej niż wspólnoty w epoce kamienia, ale na poziomie indywidualnym pradawni zbieracze-łowcy byli najbardziej umiejętnymi i zręcznymi ludźmi w dziejach!"

Wiedziałam, że będzie to ciekawa przygoda czytelnicza, ale nie przypuszczałam, że tak bardzo mi się spodoba. Co prawda, z materiału przez nią zaprezentowanego wyłuskałam zaledwie kilka nowych detali, jednak fantastycznie odświeżyłam wiedzę. Zachwyciłam się szalenie atrakcyjnym sposobem przedstawiania informacji. Pierwsze, co mnie pozytywnie uderzyło, to wyjątkowo przyjazna i przystępna narracja. Chociaż to komiksowa wersja, to tekstu wcale nie było tak mało, jak by się zdawało. Zgrabnie zaprezentowano kluczowe informacje, przemyślanie podzielono na części, a jednocześnie zadbano o przenikanie się elementów w aspekcie płynności opowieści. 

Drugie, co bardzo mnie przekonało, to bogata różnorodność formy przedstawiania. Komiks w komiksie, wywiady z naukowcem, wykłady tematyczne, telewizyjne show i wywiady, kampanie reklamowe, produkcje filmowe, naskalne rysunki, kartoniki karciane, archeologiczne artefakty, luźne spostrzeżenia, międzykontynentalne podróże, zagadki detektywistyczne i rozprawy sądowe. Trzeci plus przyznałam za edukacyjny wymiar, zwłaszcza dla młodego odbiorcy, logiczny wywód, błyskotliwe skojarzenia, przemawiające do wyobraźni odbiorcy przykłady, alternatywne wersje zdarzeń. Oczywiście, oprawa graficzna odgrywała znaczącą rolę, podobnie jak tekst wypełniona humorem. Wyrazista kreska, stonowana kolorystyka, charakterystyczne sylwetki postaci.

Nie tylko zerknięcie w historię narodzin ludzkości, ale też bazowanie na biologii, chemii i fizyce. Autor uświadamiał, że na lekkie i ważkie zagadnienia, punkty i procesy w dziejach człowieka, należy patrzeć interdyscyplinarnie. Dopiero wówczas dostrzega się wyraźne ślady i dokonuje słusznych interpretacji. Sięgnięcie po autorytety naukowe pomagało przedstawić tematy niejako z dwóch stron, zerknąć na często wykluczające się teorie i znaleźć wzajemne powiązania. Biolożka i genetyczka Arya Saraswati, ekspert do spraw komunikacji międzyludzkiej Robin Dunbar, doktor Fikcja, antropolog Aiko Yoshita, antropolog i geograf Duarte, czy archeolog ojciec Klüg, a przed wszystkim profesor historii Yuval Harari i młodziutka Zoe, prowadzili po kluczowych aspektach. 

Wyszli od zagadnień systematyki zwierząt, dotarcia człowieka na szczyt łańcucha pokarmowego, ujarzmienia ognia. Przeszli do rewolucji poznawczej, zdobycia umiejętności językowych, nawiązywanie współpracy i handlu, tworzenia fikcyjnych opowieści, aminizmu. Zerknęli na ewolucję kulturową, radykalne zmiany zwyczajów, wzajemne oddziaływanie idei, obrazów i wyobrażeń. Przyjrzeli się epoce kamienia, pradawnym zbieraczom-łowcom, koczownikom, pierwszym stałym osadom. A następnie, rozwijaniu zdolności organizacyjnych, kształceniu myślenia perspektywicznego, kolonizacji świata, przystosowaniu do nowych ekosystemów, katastrofalnej ingerencji w przeobrażenie fauny i flory. Nie zabrakło pytań o wymiar sapiens, relację człowieka ze środowiskiem, ale też porównania pradawnego stylu życia z dzisiejszym, w którym wszechobecna jest samotność, wyobcowanie, przygnębienie i przytłoczenie. 

 

5.5/6 - warto przeczytać
literatura popularnonaukowa, historia, opowieść graficzna, 246 stron, premiera 12.11.2020
tłumaczenie Michał Romanek
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Literackiemu.