ROZRUSZAJ SWÓJ MÓZG

JAK DZIĘKI AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ ZACHOWAĆ SPRAWNOŚĆ UMYSŁU I CIESZYĆ SIĘ ŻYCIEM

ANDERS HANSEN, CARL JOHAN SUNDBERG

„Badania naukowe jasno wykazały, że regularne ćwiczenie to nic innego, jak cudowna kuracja, która zapobiega wielu chorobom lub je leczy, a w dodatku opóźnia procesy starzenia.”

Początkowo wydawało mi się, że wiele skorzystam na poznaniu poradnika, ale im głębiej w niego wchodziłam, tym bardziej przekonywałam się, że nie dostarczył mi tego, na co liczyłam. Wielokrotnie powtarzał kluczowe przesłanie, że aktywność fizyczna poprawia jakość życia i zdrowia, wymaga konsekwencji działania i świadomości zalet. Robił to z różnych ujęć prawidłowego funkcjonowania organizmu, dobrego samopoczucia, przypływu energii, spokojnego snu, większej koncentracji i samooceny. Zmylił mnie tytuł książki, chciałam głębiej wejść w aktywność owocującą lepszą pracą mózgu, lecz musiałam zadowolić się stosunkowo małym przeznaczeniem powierzchni na to zagadnienie. "Rozruszaj swój mózg" bazował na licznych powtórzeniach i raczej miał charakter tytułu zwiększającego pulę publikacji autorów.

Jednak omawiany materiał inspirował do polubienia aktywności fizycznej, wprowadzenia jej na stałe do grafiku dnia. Skoro regularne uprawianie ruchu jest odczuwalne i osiągalne w krótszym czasie niż terapia farmakologiczna, to nie ma co się zastanawiać i go odkładać. Ruch to naturalny lek na depresję, poczucie braku bezpieczeństwa, lęk i fobie. Ciekawił mnie poruszony aspekt wpływu aktywności fizycznej na aktywację i działanie genów. Podobnie jak to, że starzenie się mięśni w dwóch trzecich jest efektem zmniejszonego poziomu ćwiczeń. Albo wyniki badań potwierdzające, że im więcej trenujemy, aby poprawić kondycję, tym z czasem lepiej spalamy tłuszcz. Czytelnikom spodoba się bliższe przyjrzenie się zasadom i poradom efektywnego treningu interwałowego. Od strony oprawy graficznej publikacji, dobrym pomysłem było wyróżnienie żółtą czcionką kluczowych przesłań w poszczególnych rozdziałach.

3/6 – w wolnej chwili
poradnik, medycyna, 254 strony, premiera 13.03.2024 (2014), tłumaczenie Tomasz Oczkowski
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Znak.

NA DYŻURZE

INEKE MEREDITH

„Ta specjalizacja (chirurgia ogólna) jest pełna dramatyzmu, wzruszeń, zagadek i możliwości ocalenia komuś życia. Przepiękny melanż ludzi, patologii, humoru, szaleństwa, dochodzenia do zdrowia i śmierci.”

Interesująco było wejść w książkę, poznać wariant życia, którego się nie wybrało, chociaż brało się pod uwagę, a którym podążała autorka. Ineke Meredith opisywała wygląd ścieżki, prowadzącej od dzieciństwa po dorosłość, powiązanej z zawodem chirurga ogólnego i stawianymi przez niego wyzwaniami, zwłaszcza w ujęciu kobiety, matki i córki. Tak jak się spodziewałam, profesja nie okazałaby się odpowiednia dla mnie, ponieważ aby się jej całkowicie oddać trzeba mieć odpowiednie nastawienie i predyspozycje. Ciężka praca, wymagająca wielu wyrzeczeń, odciskająca piętno na psychice i wykończająca fizycznie, mocno ograniczająca zdrową rutynę rodzinnego życia.

Jednakże Meredith, znakomicie sobie w wybranym zawodzie poradziła, podobnie z nałożeniem się na to macierzyństwa i opieki nad chorą rodzicielką, a w tle toksycznej relacji z ojcem. Nie ulega wątpliwości, że obecnie już inaczej patrzy się na chirurga w kobiecym wydaniu, ale przecieranie szlaków społecznej świadomości wciąż w toku. Opowiadała o ciężkim dzieciństwie, skromnych możliwościach dostępności wymarzonej edukacji, a zatem źródłach wyboru takiego a nie innego wykształcenia, o zaskakującym macierzyństwie. Większość przestrzeni książkowej poświęciła opisie zdobywanego doświadczenia, prostych i trudnych zabiegów, indywidualnych przypadków pacjentów. To także świadectwo nauki pokory, porażek i sukcesów, smutnych i szczęśliwych historii w zawodzie. Reportaż powinien trafić do osób zainteresowanych chirurgią. Dokładnie przybliża, na czym polega jej misja, jakie elementy są szczególnie satysfakcjonujące, a jakie sprawdziany czekają na lekarza. Ale i osoby spoza medycyny z zainteresowaniem go poznają.

4/6 – warto przeczytać
reportaż, medycyna, 334 strony, premiera 02.10.2024, tłumaczenie Joanna Grabarek
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Filia.

SZCZEPIENIA

DAVID ISAACS

„Naszą najmocniejszą bronią są właśnie szczepienia uczące układ odpornościowy gospodarza rozpoznać wroga, co pozwala uniknąć zakażenia.”

Wysoko oceniam spotkanie z książką, wiele się z niej dowiedziałam, pomogła mi uporządkować zdobytą wcześniej wiedzę, przypomnieć wybrane fragmenty, a także zapełnić luki nieznajomości. Przyznaję, że czytałam z wielkim zainteresowaniem, szalenie wciągnęłam się, a to nie tylko za sprawą tematyki historii szczepień, ale też przystępnego, przyjaznego i przejrzystego stylu narracji. Gdzie była potrzeba wyjaśnienia terminologii medycznej pojawiała się ona w prostej i trafiającej do wyobraźni formie. Tekst nie ograniczał się do głównego nurtu poruszanych tematów, ale wzbogacony został o mnóstwo równie ciekawych informacji krążących wokół walki człowieka z chorobami zakaźnymi, często o gorzkim smaku porażki i ciemnym odcieniom sukcesu.

Historia szczepień, jeden z najważniejszych wynalazków w dziedzinie ochrony zdrowia, pełna jest różnorodnych zdarzeń, czasem wkrada się element przypadku, kiedy indziej silnego przekonania, doskonałego zmysłu obserwacji, czy naukowej rywalizacji. Eradykacja śmiertelnych chorób nie ogranicza się tylko do eliminacji ich źródeł, ale również przenikania przez polityczne, religijne, społeczne, ekonomiczne i biznesowe bariery. David Isaacs duży obszar książki poświęcał etycznym zagadnieniom, sceptykom szczepień i przyszłości immunizacji. Przytaczał doświadczenia ludzi dotkniętych chorobą, wspomnienia ich rodzin, zwykłych ludzi i nazwisk z pierwszych stron gazet. Solidnie opracował materiał, atrakcyjnie podał, zarówno dla tych, co siedzą w medycynie, jak i dla zwykłych zainteresowanych tematyką szczepień ratujących życie setkom milionów ludzi na całym świecie. Przed ludzkością wiele jeszcze wyzwań związanych z chorobami zakaźnymi i kształtowaniem umiejętności pozwalających na ich zrozumienie i eliminację. Zerknij na pozostałe książki z pasjonującej serii bo.wiem, z kategorii #nauka, zaprezentowane na Bookendorfinie: "Wielka księga Marsa", "Teorie spiskowe", "Ryby mają głos", "Niedostosowani", "Najlepiej spożyć przed", "Prawdziwe fałszerstwa", "Motyle", "Supernawigatorzy", "Ukryty geniusz", "Szarlatani", "Homo hapticus", "Pierwsze znaki", "Mikrobiom", "Magia bioinżynierii", "Geniusz ptaków", "GPS mózgu".

5/6 - koniecznie przeczytaj
literatura popularnonaukowa, medycyna, 352 strony, premiera 25.10.2022 (2019)
tłumaczenie Krzysztof Pyrcia
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

PRZYPADKOWE ODKRYCIA MEDYCZNE

FASCYNUJĄCA OPOWIEŚĆ O ODKRYCIACH MEDYCZNYCH, KTÓRE CAŁKIEM NIECHCĄCY ZMIENIŁY ŚWIAT

ROBERT W. WINTERS

„Na polu obserwacji przypadek sprzyja tylko przygotowanemu umysłowi.” Louis Pasteur

Uwielbiam zagłębiać się w różnorodne ciekawostki z literatury faktu, zwłaszcza jeśli poruszają się w formie popularyzującej naukę. Zatem nic dziwnego, że książka przyciągnęła uwagę i przez kilka dni chętnie wczytywałam się w nią. Odpowiadało mi szczegółowe rozbudowanie dwudziestu pięciu historii o przypadkowych odkryciach medycznych, które w znaczącym stopniu zmieniły świat. Robert W. Winters w wyjątkowo przystępnym stylu narracji prowadził po przełomowych momentach w przeszłości w sztuce leczenia i poprawianiu zdrowotnej jakości życia pacjentów. Rozdziały mogłam poznawać w dowolnej kolejności, w zależności od bliskości zainteresowań, albo jeden po drugim, jako zgrabnie połączone bloki tematyczne. Poruszałam się po szczęśliwych trafach składających się na kamienie milowe w osiągnięciach medycznych w różnych dziedzinach, przykładowo anestezja, chirurgia, implanty, leki na krew, na infekcję i na pracę serca, witaminy, insulina, viagra i promieniowanie X. 

Autor prosto, przejrzyście i zrozumiale omawiał każde z zagadnień. Każdy przypadek odkrycia rozpatrywał z poziomu, jak do niego doszło, jakie osoby były zaangażowane, jak osobowość i podejście do znaczących dokonań wpłynęło na stopień sławy, spór o uznanie, pierwszeństwo i gotowość do zaakceptowania milowych zmian. Sporo ciekawych cytatów, zwięzłych informacji o dociekaniach, badaniach i eksperymentach, faktów z życia naukowców, wyjaśnień trudniejszych aspektów. Nawet jako osoba niezwiązana na co dzień z medycyną komfortowo czułam się. Przez wszystko przebijał się klimat szczęśliwych trafów jako warunków koniecznych do wybuchu naukowej rewolucji, albo przypadków będących elementarnymi składnikami zmiany losów historii medycyny na świecie, lub imponujących ciągów przyjaznych zbiegów okoliczności. Winters wielokrotnie podkreślał, że to jednak nie były wystarczające czynniki. Potrzebna była również zdolność zauważenia, skojarzenia, powiązania, dostrzeżenia potencjalnych konsekwencji i korzyści, w tym ekonomicznych. Atrakcyjnie ukazywał reakcję środowiska naukowego i społeczeństwa na odkrycia, zwrot w procesach głęboko zakorzenionych sposobów myślenia i praktykowania, wyjście poza utarte schematy dociekań i postępowania. Potrzebne było zdanie się na uśmiech losu, dysponowanie mocą zauważenia nieprzewidzianego i anormalnego zdarzenia, a przy tym mądre podważanie szacunku do autorytetów. Cytując Daniela Boorstina, „największą przeszkodą na drodze do wiedzy jest złudzenie jej posiadania.” Każdy rozdział otwierał cytat a kończyła bibliografia. Dla ułatwienia wyszukiwania haseł na końcu książki zamieszczono indeks.

5/6 - koniecznie przeczytaj
literatura faktu, literatura popularnonaukowa, medycyna, 408 stron, premiera 15.06.2022 (2016)
tłumaczenie Zuzanna Lamża
Tekst powstał w ramach współpracy z DużeKa.pl

HISTORIA WSPÓŁCZESNEJ MEDYCYNY. RENESANS, WYNALEZIENIE CHIRURGII I REWOLUCJA IMPLANTÓW

DAVID SCHNEIDER

"Życie krótkie, sztuka (lekarska) długa, sposobność przemijająca, doświadczenie złudne, wyrokowanie trudne." Hipokrates

Sięgając po książkę obawiałam się, czy poradzę sobie z medyczną terminologią, w końcu nie studiowałam medycyny, jednak na tyle zainteresował mnie postęp wiedzy o zdrowiu i chorobach, profilaktyki i leczeniu w nurcie chirurgii, że zaryzykowałam. Tym bardziej, że właśnie rewolucja implantów z podtytułu publikacji, była tym, co mnie najbardziej przyciągnęło, co chciałam bliżej poznać, zestawić z pomysłami pisarzy fantastyki, przekonać się, jak wiele z kiedyś nierealnych przypuszczeń stało się rzeczywistymi osiągnięciami, które idee udało się w części zrealizować, a które wciąż pozostają poza naszym zasięgiem.

David Schneider, chirurg ortopeda, chętnie udziela się jako mówca, dzieli się nie tylko szeroką wiedzą o chirurgii, ale również zagląda do psychologii i filozofii, podaje ciekawy materiał do poznania, rozważenia i refleksji. Wielokrotnie łapałam się na tym, że mam szczęście żyć w czasach, kiedy kompetencje i umiejętności chirurgów w znaczącym stopniu poprawiają jakość i ratują życie. Wszystko wskazuje na to, że właśnie dziś dokonują się ogromne postępy w chirurgii. Aby do tego doszło, musiało odpowiednio złożyć się wiele czynników, pojawić się genialne umysły, dojść do przełomowych momentów, wcielenia w życie fenomenalnych wynalazków. Musiała nastąpić ewolucja rozumienia funkcjonowania ciała i pojawiania się choroby oraz cudowne metody reanimowania, rekonstruowania, a nawet kształtowania na nowo istot ludzkich.

Źródeł współczesnych odkryć w medycynie należy szukać przede wszystkim w renesansie, ale autor przydziela przestrzeń także dla starożytnych prekursorów, Hipokratesa i Galena. Ukazuje wydarzenia doprowadzające do przekształcenia medycyny w dyscyplinę naukową, odkrycia komórek, zarazków, antybiotyków, wynalezienia chirurgii i nowoczesnych materiałów. Dużo uwagi poświęca rewolucji implantów, wyjaśnia jakie postaci się za nią kryją. I tu sięga w przeszłość, fundamentalny wynalazek, prasę drukarską i koronny zbiór książek na temat anatomii człowieka Andreasa Vesaliusa. Aż do współczesności. A nawet więcej, Schneider przez okno chirurgii zerka w przyszłość, gdzie dotąd śmiało podążali jedynie fascynaci klimatów science fiction.

Nie musiałam martwić się o nadążanie za merytoryką publikacji. Autor przejrzyście i przyjaźnie wprowadza czytelnika we wszelkie istotne zagadnienia i detale. Z jednej strony nadaje szerszą perspektywę, z drugiej odpowiednie uszczegółowienie. Rozdziały poprzedzają historie z praktyki Schneidera, naświetlają z ludzkiej strony naukowe treści. Osoby ze środowiska chirurgii znajdą w publikacji interesujące ciekawostki, zaś niezwiązani ze światem medycyny chętnie do niej zajrzą i docenią wkład chirurgii w obecny kształt cywilizacji i życia jednostek. Nie wszystkie wątki w równym stopniu mnie zainteresowały, czy zostały wystarczająco szczegółowo potraktowane, jednak nie ulega wątpliwości, że książka wzbogaciła moje podejście do medycyny i chirurgii.

5/6 - koniecznie przeczytaj
literatura popularnonaukowa, medycyna, chirurgia, 560 stron, premiera 02.11.2021 (2020)
tłumaczenie Grzegorz Łuczkiewicz
Tekst powstał w ramach współpracy z DużeKa.pl

SZARLATANI Nate Pedersen, Lydia Kang

"Desperacka pogoń za zdrowiem czasem wydobywa z ludzkości to, co w niej najlepsze, równocześnie obnażając jej najgorsze strony."

Jeśli jeszcze nie sięgnęliście po książki z serii #nauka Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a lubicie zdobywać wiedzę z różnych dziedzin myśli ludzkich, koniecznie zwróćcie na nią uwagę. Nie każda z publikacji zasługuje na maksymalną notę, ale każda trzyma wysoki poziom, a często trafiają się wyjątkowo cenne perełki. I do takich przebojowo wciągających przygód czytelniczych należą "Szarlatani".

Fantastycznie bawiłam się poznając książkę. Fenomenalny styl narracji, pełen szczegółowej wiedzy, analogii i ciekawostek. Wsparty humorem dawkowanym z wyczuciem, smakiem i elegancją. Piękna i przejrzysta oprawa graficzna. Jedno z wydań, z którym z pewnością się nie rozstanę, na zawsze wzbogacać będzie mój domowy księgozbiór. Przykład przekonującej zabawy poprzez naukę, materiału do przemyśleń na wiele cykli, wybiegania poza sferę własnego komfortu zawodowego, czy trwożliwego ujęcia z perspektywy pacjenta. Z pewnością milionom ludzi, którzy na własne życzenie lub z przymusu, poddawani byli opisanym dalekim od zbawienia eksperymentom medycznym, nie było bynajmniej do śmiechu, jednak gdyby nie znana od wieków metoda prób i błędów, nie byłoby postępu w leczeniu schorzeń ludzkości, usiłowania przezwyciężania śmierci.

Warto nadmienić, że nie potrzeba posiadać głębokiej wiedzy z medycyny, aby zabrać się za publikację. Mam wrażenie, że nawet powierzchowna znajomość sztuki lekarskiej nie będzie barierą w przyjmowaniu informacji przekazywanych przez duet autorów. Czytaniu sprzyja logiczny i klarowny podział między rozdziałami i podrozdziałami. Książkę możemy poznać od razu w całości lub chwytać pojedyncze fragmenty. Widzimy, jak rodziły się różnorodne dyscypliny medycyny, czym były uwarunkowane, w jakim kierunku szybowały zainteresowania, jakie mroczne charaktery przyciągały, jak powstawały absurdalne kuracje i niedorzeczne praktyki. Co ciekawe, wiele dawnych zasad przetrwało do naszych czasów, wspieranych postępami w nauce i pragnieniem człowieka, aby przedłużyć życie w dobrej kondycji zdrowotnej, a najlepiej osiągnąć nieśmiertelność. Zerknijmy chociażby na współczesnych zwolenników niekonwencjonalnych metod leczenia, praktykowania przez nich całkowicie lub pozornie szalonych pomysłów.

Nate Pedersen i Lydia Kang odnoszą się do medycyny czasów starożytności, nie oszczędzają średniowiecznych metod, nowożytnych idei, najnowszych trendów. Wychwytują najgorsze pomysły w dziejach medycyny, a ilość przykładów jest imponująca. Prowadzenie kuracji z pierwiastków chemicznych, zaskakujących mieszanek roślin, wyselekcjonowanej gleby. Wierzenia w moce  fal, promieni, aury, zwierzęcego i ludzkiego ciała. Zaskakuje kreatywność w konstruowaniu wyjątkowo wymyślnych narzędzi. Wszystko okraszone frapującymi cytatami, zaskakującymi anegdotami, zajmującymi nawiązaniami do postaci i wydarzeń historycznych, wstydliwym tłem z historii znanych marek spożywczych i farmakologicznych. Tekst przeplatają reklamy magicznych eliksirów, ryciny narzędzi przyprawiające o zawał serca, a z pewnością mocno oddziałujące na wyobraźnię, ilustracje wprowadzające elementy czarnego humoru.

Naprawdę, jest w co się zagłębiać, dziwić się, nie dowierzać, poddawać refleksji. Po lekturze przychodzi myśl, że chciałoby się przeczytać, co o współczesnych odkryciach i sposobach leczenia napiszą przyszłe pokolenia. Czy też podejdą do tematu w żartobliwy sposób, choć z poszanowaniem wkładu w rozwój medycyny? Chwytajcie za książkę, zdecydowanie warto uwzględnić ją w planach czytelniczych, wiele się z niej wynosi, doskonale wypełnia wolny czas. Przy okazji zerknijcie na inne, opisane na Bookendorfinie, publikacje z serii #nauka, należą do nich "Homo hapticus", "Pierwsze znaki", "Mikrobiom", "Magia bioinżynierii" i "Geniusz ptaków".

6/6 - rozkosz czytania
literatura popularnonaukowa (medycyna), 350 stron, premiera 01.10.2019 (2017)
tłumaczenie Maria Moskal
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

JAK LECZYĆ OSTEOPOROZĘ Jarosław Niebrzydowski 22/2016

"Wbrew pozorom wcale nie leki są w tej chorobie najważniejsze. Dużo większe znaczenie ma wyjaśnienie chorym, jak mają postępować w codziennym życiu, czego unikać i co robić dla poprawy stanu swoich kości."

Osteoporoza, choroba cywilizacyjna, w Polsce choruje na nią około trzech milionów ludzi, lecz leczy się niewiele ponad dwieście tysięcy. Mało kto zastanawia się, jakie są niezbędne składniki do budowy kości, albo jak ważną pełnią funkcje w naszym organizmie, że w początkowej fazie choroba nazywana "cichym zabójcą naszych kości" przebiega bezobjawowo. Książka bardzo przystępnie i rzeczowo przekazuje kompleksowe i wyczerpujące informacje dotyczące osteoporozy, wbrew powszechnej i nieprawdziwej opinii, chorobie jak najbardziej uleczalnej. Jednak, aby poradzić sobie z nią trzeba uzbroić się w odpowiednią wiedzę. Poradnik powstał z myślą o chorych, członkach ich rodzin i lekarzach pierwszego kontaktu. Z zainteresowaniem zapoznajemy się z przyczynami występowania choroby, klasyfikowanymi rodzajami, objawami, powikłaniami podczas przebiegu, możliwościami terapii, etapami i zasadami leczenia, najnowszymi uznanymi przez światowe grono lekarzy wspomagającymi metodami. Zamieszczono także użyteczny i wiele uświadamiający test ryzyka wystąpienia osteoporozy. Jarosław Niebrzydowski, specjalista reumatolog, przygotował jasne i zwięzłe przesłania dotyczące osteoporozy, stanowiące doskonałą bazę do świadomego wyboru diety, poprawy technicznych warunków w domu i w pracy, zmniejszenia ryzyka wystąpień złamań kości.

5/6 - koniecznie przeczytaj
medycyna, poradnik
data premiery: 30.09.2016

Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Psychoskok. :)