JOHN DICKIE
"Idea masonerii objawia się na tak wiele różnych sposobów na całym świecie i sami masoni są wierni tak wielu kolidującym ze sobą kodeksom i instytucjom, że potrzebna byłaby w takim przypadku nieustannie uaktualniana i wielotomowa encyklopedia."
Kiedy spotykamy się ze słowem masoni, natychmiast przychodzą do głowy skojarzenia związane ze spiskami i tajemnicami. Nie ma się co dziwić, nie tylko słowne przekazy, filmowe dzieła, ale literatura chętnie wykorzystuje bractwo do snucia intryg opierających się na tajnych informacjach, powiernictwie wybranych, niebezpiecznych prawdach, tłem przysięgi milczenia.
John Dickie odczarowuje wieloznaczności, zawiłości i niewiadome związane z wolnomularzami, historiami tworzonymi wokół ich działalności i wpływem na losy świata. To spore wyzwanie, gdyż mitologia wolnomularska nawarstwiła się przez wieki, dla wielu urosła do rangi sztuki królewskiej i światowego przywództwa, oraz teorii spiskowych. Autor z kilku ujęć przebija się przez interakcje między wolnomularstwem i społeczeństwem. Przybliża warunki, w jakich narodziła się masoneria, początki edynburskich loży, sztuki zapamiętywania, dołączania uznanych, dobrze sytuowanych i poważanych członków społeczeństwa. Wnika w źródła londyńskiego wolnomularstwa, powstanie Wielkiej Loży, kodeksu i konstytucji bractwa. Opisuje masoński kult tajemnic jako narzędzia.
Śledzi rozwój masonerii na arenie angielskiej i międzynarodowej. Przybliża punkty zwrotne w zdobywaniu popularności i skrajnych odmian wizerunku. Wyjaśnia, skąd wrażenie, że rewolucja francuska była wynikiem nikczemnego spisku masonów. Zerka na żeńską odmianę masonerii. Wchodzi w środowisko niemieckich iluminatów, włoskich karbonariuszy i kotlarzy. Wyjaśnia, dlaczego w USA wolnomularstwo przyjęło charakter niemalże religii państwowej. Nadmienia o afroamerykańskich i indyjskich masonach. Poświęca uwagę brutalnym prześladowaniom wolnomularzy ze strony inkwizycji kościoła katolickiego, europejskich dyktatur - niemieckiej, włoskiej i hiszpańskiej. Nie pomija otoczki związanej z ideą żydowsko-masońskiej konspiracji.
Wiele mniej lub bardziej nazwisk sławnych reprezentantów bractwa i wzgląd w poczucie prestiżowego członkostwa w ekskluzywnej grupie, kultywowania tradycji i dumy z własnej historii. Przez wszystko przebijają się idee, symbole, rytuały, stopnie, abstrakcyjne rzeczowniki i księga świętego prawa. Spodziewałam się nieco innej zawartości książki, ale i tak czuję, że sporo wniosła w zrozumienie przeszłości masonów i wyprowadzenie jej z mitów. Co prawda, narracja nie należała do płynnych i przyjaznych, ale z czasem się w nią wbiłam. Zajmująco czytało się o filantropii, solidarności, etyce i duchowości, a także dyskrecji, sztuce przemawiania, interpretacji regulacji konstytucyjnych, udzielania rad młodszym braciom i ocenie ich charakterów.
4.5/6 - warto przeczytać
literatura faktu, 494 strony, premiera 24.11.2021, tłumaczenie Aleksandra Ożarowska
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Czarna Owca.
