IGRZYSKA ŻYCIA I ŚMIERCI. SPORTOWCY W POWSTANIU WARSZAWSKIM Agnieszka Cubała

"Cofanie się myślą służyć ma tylko wyciąganiu wniosków, a nie rozpamiętywaniu." Kazimierz Leski "Bradl" 

Chętnie sięgam po książki autorki, zapewniają dawkę historycznej wiedzy podanej we wciągającym stylu. Ze względu na rodzinną przeszłość fakty z Powstania Warszawskiego z tysiąc dziewięćset czterdziestego czwartego roku zawsze będą leżały blisko mojego serca. Z zainteresowaniem do nich powracam, uzupełniam wiedzę, zdobywam nową perspektywę, pielęgnuję wspomnienia pokolenia, które w nim uczestniczyło. Dlatego i ta publikacja zwróciła moją uwagę, a po poznaniu także przychylność i sympatię.

Autorka przedstawia trzydzieści cztery wspaniale zapowiadające się kariery sportowe wstrzymane i przerwane przez wojenne zawirowania. Udało się znakomicie ukazać już nie tylko zmagania z własnymi słabościami, przekraczanie fizycznych granic organizmu, kształtowanie woli i wytrwałości, ale przede wszystkim przeniesienie ciężaru walki na niepodległość, wolność, prawo do realizacji marzeń, odrzucenie uprzedzeń, oraz na najważniejszą wartość, jaką jest życie. Uprawianie zorganizowanego sportu podczas niemieckiej okupacji to propagowanie idei patriotycznych, bunt wobec ciemiężenia polskiego narodu, negacja obłożenia sportu klauzulą nielegalności. Z trudem czyta się o bolesnej powstańczej rzeczywistości sportowców, młodych zawodników przymuszanych do wyzbycia się pasji, własnej tożsamości, wywożonych do obozów koncentracyjnych. Mimo wszystko duch sportowy nie umiera, schodzi do podziemi, krystalizuje się w postaci udziału w konspiracyjnych działaniach i mistrzostwach.

Poprzez losy powstańców, przybliżenie sylwetek sportowców, patrzymy na wzmocnienie szczególnych cech osobowości, rozwój duchowy i kulturalny, a także wydźwięk straconych szans na karierę mistrzowską i olimpijską. Zaprezentowano postaci z różnych dyscyplin sportowych, także tych, które w dwudziestoleciu międzywojennym zyskały na popularności i prestiżu. Kobiety i mężczyźni, zawodnicy i trenerzy, aktywiści i popularyzatorzy sportu, każdej osobie warto poświęcić uwagę. Książka dostarcza nie tylko materiał do zdobywania horyzontów, poznawania ludzkich charakterów, utrwalania retrospekcji, zachowania w pamięci, ale też do przemyśleń i refleksji. Przejrzyście skonstruowana, bogato ilustrowana, z licznymi przytoczeniami wypowiedzi, oraz praktycznym indeksem osobowym. Inne książki Agnieszki Cubały to "Sten pod pachą, bimber w szklance, dziewczyna i... Warszawa" i "Skazani na zagładę? 15 sierpnia 1944".

4.5/6 - warto przeczytać
literatura faktu, 376 stron, premiera 01.08.2018
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Napoleon V.

CYWILIZACJA MAJÓW Andrzej Ulmer

"Opuszczone miasta porosła dżungla i zahibernowała je na swój sposób. Dzięki temu archeolodzy i epigrafowie wciąż dokonują nowych odkryć, żmudnie odtwarzając zapomnianą historię majańskich królestw."

Do sięgnięcia po książkę skłonił mnie przypadkowo napotkany artykuł, w którym informacje o cywilizacji Majów zawierały wiele aspektów wykraczających poza moją wiedzę. Dlatego zdecydowałam się uzupełnić luki w znajomości tematu i z większą historyczną świadomością podchodzić do pojawiających się, także na łamach prozy fabularnej, wzmianek o dawnych mieszkańcach Mezoameryki. Jak się okazuje, majologia to niezwykle dynamicznie rozwijająca się gałąź nauki, choć w Polsce stosunkowo młoda.

Książka nie tylko dla badaczy zaangażowanych w poznawanie bogatej kultury przedkolumbijskiej Ameryki, ale również dla osób interesujących się tym zagadnieniem od strony popularnonaukowej, dla czystej przyjemności i satysfakcji zajrzenia w przeszłość, głównie okresu klasycznego, przypadającego na lata 200-900 n.e. Warto zagłębić się w książkę, spojrzeć z uaktualnionej perspektywy na to, co o Majach przekazywano nam w szkołach, a ta publikacja świetnie się do tego nadaje. Autor w bardzo przystępny sposób przedstawia informacje na temat intelektualnych, politycznych i militarnych osiągnięć Majów.

Majańską przygodę rozpoczynamy od ogólnego zapoznania się z rodziną językową Majów, trzydzieści języków podzielonych na sześć grup, wywodzących się od Nab'ee Maya' Tzij - Starożytnego Języka Majów. Rozbudowany system pisma, zagadkowe hieroglify, długo wyczekujące na właściwe rozszyfrowanie przez współczesnych naukowców. Choć zachowały się tylko fragmenty bogatej spuścizny literackiej Majów, to i tak wyłania się z nich obraz narodu przejawiającego znaczącą świadomość historyczną, zafascynowanego upływem czasu i powtarzalnością w otaczającym świecie, a więc pragnącym również odnotować ten fakt. Stąd rozwinięta matematyka z dwudziestkowym systemem liczenia i umiejętnością posługiwania się cyfrą zero, sprzęgnięta z chronologią i astronomią, a do tego oryginalny i precyzyjny kalendarz.

Spoglądamy na wojnę w życiu Majów, organizację armii, uzbrojenie, fortyfikacje, sztuki walki uwarunkowane przez rytualizm, obyczaje społeczne i mistycyzm. Czytamy o ludzkich i rzeczowych trybutach nakładanych na pokonanych, znaczeniu chwytania jeńców i składania ofiar z ludzi. Wiele dowiadujemy się o historii centrów ważnych dla rozwoju cywilizacji Majów. Przypatrujemy się piramidom społecznym, strukturom władzy, insygniom królewskim, które otaczano kultem, osiągnięciom architektonicznym i elementom sztuki. Zagłębiamy się w fascynującą zagadkę opustoszałych miast, poznajemy ciekawe teorie tłumaczące to zjawisko.

Publikacja okazała się wciągającą dawką historii, pasjonującą wędrówką śladami Majów, z bardzo rzetelnym przewodnictwem, intrygującym aneksem dotyczącym tematu składania ofiar z ludzi w odniesieniu do pozostałych kultur stworzonych przez człowieka. Liczne czarno-białe zdjęcia, a także bogata bibliografia zachęcającą do dalszego zgłębiania wiedzy z dziedziny majologii. Książka zapewnia wiele dni przyjemnego zaczytania i zajmującego studiowania.

4.5/6 - warto przeczytać
historia, 506 stron, premiera 20.07.2016
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Napoleon V. :)

RELIGIE RZYMU. HISTORIA, Mary Beard, John North, Simon Price

"Rzymscy autorzy uważali, że ich religia była oparta na tradycji wcześniejszej niż założenie samego Miasta. Na długo przed pojawieniem się Romulusa na miejscu przyszłego Rzymu działał wygnaniec z greckiej Arkadii, król Euander, który sprowadził do Italii różne greckie zwyczaje religijne..."

Publikacja zaciekawiła mnie, spodziewałam się standardowego ujęcia historii religii Rzymu, a otrzymałam wyjątkowo wciągającą podróż ponadtysiącletnimi horyzontami czasowymi, uwzględniającą nie tylko wielowymiarowość i złożoność, ale również zróżnicowany lokalny charakter. Położono nacisk na analizę znaczenia systemu religijnego, jego nieustannych zmian i korelacji z przekształceniami społecznymi.

Pasjonująco śledzi się wielkie przemiany religii Rzymu, od tradycyjnego poganizmu, prymitywnej osady, stopniowo przekształcającej się w światowe imperium i stolicę chrześcijaństwa. Autorzy bazując na bogatej bibliografii, dokonali ciekawej rekonstrukcji stanu religii rzymskiej z początku przyjętych ram czasowych, przeprowadzili zajmującą interpretację dostępnych źródeł wobec znanego w niewielkim stopniu kontekstu i środowiska. Przebija się wielokulturowy charakter, powolne przeobrażenia strukturalnych cech, szeroki wachlarz rodzajów bogów, ranga znaczeń organizacji kapłańskich, aspekt wspólnego działania ludzi i bogów.

Obserwujemy znaczne rozproszenie władzy w sprawach religijnych w ramach republikańskiego porządku religijnego, wprowadzanie licznych innowacji, rozwijanie pradawnych kultów, porzucanie praktyki przodków, powstawanie nowych świątyń, ceremonii i rytuałów. Igrzyska, festiwale i procesje religijne. Interesujące, jak kontrola nad światem śródziemnomorskim, zaowocowała przeistoczeniem się Rzymu w wielokulturową kosmopolis, import kultów, składanie ofiar z ludzi, wyraźne zerwanie z tradycją, eksport własnych form religijnych do kolonii obywateli rzymskich.

Przyglądamy się, jak rewolucja późnej Republiki przyjmuje intelektualny i polityczny charakter, staje się rewolucją myśli i miecza, zaś religia jej istotną częścią. Dostrzegamy nieciągłość religii, zajmowanie istotnego miejsca w sprawach publicznych, wzbudzanie zainteresowania wśród klasy rządzącej umożliwiającego polityczną władzę i kontrolę. Pojawia się sfera wyspecjalizowanych aktywności, nowe formy dyskursu i wiedzy. Definiują się granice między rodzajami religijnego doświadczenia, dozwolonym a niedozwolonym, czystą religią a magią, astrologią i wróżbiarstwem.

Zauważamy, jak we wczesnym Cesarstwie religia Rzymu stanowi najważniejszy zbiór praktyk kształtowania rzymskiej tożsamości. Rozwój kultu cesarskiego i rytuałów. Mity rzymskie jako instrument kształtowania polityki i religii. Dalsze przekształcenie systemu religijnego, podniesienie prestiżu godności kapłańskich, dbałość o świątynie. Zaś w cesarskim Rzymie zróżnicowanie populacji, przenoszenie kultów z prowincji, powstawanie państwowych i nieoficjalnych ich odmian. Wyrazem dominacji cesarzy stają się oficjalne budowle sakralne. Następuje rosnąca popularność i umocnienie chrześcijaństwa, powstają monumentalne bazyliki.

Książka fascynująco oprowadza po historii religii Rzymu, zaprasza do dyskusji, zachęca do spojrzenia z szerszej perspektywy, czasem prowokuje i odsyła do innych opracowań. Porcja wiedzy, w unikalnej odsłonie, przekazana dostępnym językiem. Przyjemna wędrówka antycznym szlakiem. Wiele dni interesującego i wciągającego zaczytania. Publikacja wzbogacona mapami, ilustracjami, zdjęciami, indeksem haseł ułatwiającym wyszukiwanie, oraz imponującą bibliografią.

4.5/6 - warto przeczytać
historia, 570 stron, premiera 08.02.2017 (1998), tłumaczenie zbiorowe
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Napoleon V. :)