WIĘZIENIE I POKÓJ Wasilij Aksionow

[PRZEDPREMIEROWO]

SAGA MOSKIEWSKA tom 3

"Znajduję się w przyzwoitym miejscu, w samym środku przyzwoitego miasta, to znaczy Moskwy... w przyzwoitym kraju, którego nie opuściłem w takim przyzwoitym momencie historycznym."

W trzecim tomie na pierwszy plan wysuwają się losy członków rodziny Gradowów, a wydarzenia historyczne, sytuacja gospodarcza, nastroje polityczne i społeczne, stają się barwnym tłem powieści. Kolejne pokolenie radzące sobie w radzieckiej rzeczywistości, od końca lat czterdziestych do połowy pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Reforma pieniężna, zniesienie systemu kartkowego, nastawienie na sportowe osiągnięcia, obezwładniający strach przed Stalinem, a jednocześnie podziw dla męża silnego narodu i niezniszczalnej partii, rozbudowany system więziennictwa oraz negowanie wszystkiego co wiązało się z amerykańskim osiągnięciami i kapitalistycznym stylem życia. Socjalizm wkradający się dosłownie w każdy aspekt funkcjonowania państwa, nastawienie na jedynie słuszną ideologię, dominacja w agitacyjnej kulturze i supremacja rozbudowanej propagandy. I w tym wszystkim ludzkie losy, pogmatwane, pokręcone, nieskładne, otoczone brzmieniem niewiadomej i niebezpieczeństwa.

Fantastyczna znajomość realiów ówczesnych czasów, zrozumienie jasnej i ciemnej strony natury człowieka, doskonale uchwycona rosyjska mentalność, z jednej strony jej surowość, brutalność i bezwzględność, a z drugiej poetyckość, uczuciowość i wrażliwość. Obie strony nie wykluczają się wzajemnie, stanowią kontrastowy przekrój społeczeństwa, jego warstw i nacji. Powieść zapewnia wciągające zaczytanie, prowadzona w dynamicznych rytmach, z nieoczekiwanymi zwrotami akcji, uwzględnia zaskakujące decyzje trwale determinujące życie bohaterów. Wyraziste postaci, mocno przekonujące, mam wrażenie, że w ostatniej odsłonie trylogii jeszcze intensywniej. Znakomicie dozowana ironia i humor, wykorzystywane z wyczuciem, jak choćby przy opisie doskonałego narodu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Trylogię warto uwzględnić w planach czytelniczych, nie tylko znakomita lekcja historii, ale również intrygujące dzieje rodu Gradowów, mieszanka różnorodnych charakterów, postaw i czynów, a przy tym mistrzowski warsztat pisarski. Zerknij też na "Pokolenie zimy" tom pierwszy oraz "Wojnę i więzienie" tom drugi.

4.5/6 - warto przeczytać
powieść historyczna, 608 stron, premiera 11.01.2018, tłumaczenie Maria Putrament
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Prószyński i S-ka.

WOJNA I WIĘZIENIE Wasilij Aksionow

SAGA MOSKIEWSKA tom 2

"Na moskiewskim niebie szalała orgia płomieni... raz po raz wyrywając z ciemności zarysy kremlowskich wież... czasem nagle zapadała cisza, chwile pustki porażały bardziej niż łoskot."

Wojenna zawierucha zmienia oblicze Rosji, ale również oddziałuje na losy członków rodziny Gradowów. Państwo walczy z niemieckim nieprzyjacielem, a ludzie dowiadują się prawdy o sobie, poznają siłę swoich charakterów, zaglądają do mrocznych zakamarków duszy. Postawieni przed strachem, brutalnością i niepewnością jutra, jedni pozostają wierni sobie i wyznawanym ideałom, inni nieodwracalnie gubią szacunek wobec siebie, zrozumienie własnych postaw i usprawiedliwienie zachowań. Wszystko w imię przetrwania, przeżycia, patriotycznych uniesień, heroicznych czynów czy podporządkowania narzuconym zasadom i obowiązkom.

Z zainteresowaniem przyglądamy się zmianom kraju, ich naturze, mieszkańcom, dramatycznym pokoleniowym wyzwaniom. Wnikamy w przekonująco odmalowany obraz historii, prawdziwych wydarzeń determinujących polityczne i społeczne uwarunkowania. Łagrowskie doświadczenia, niemieckie bombardowania, powołania do wojska, żądania poświęceń, katastrofalna sytuacja na froncie, zdumiewająca operacyjna bezradność radzieckiego dowództwa, czy zwroty akcji w wolnościowych zrywach i więziennych losach. Zamęt, chaos, rozterki, zwątpienia, wątpliwości, demoralizacja, niepokój, utrata bezpieczeństwa i wiary. Autor niezwykle szczerze i odważnie nawiązuje do kilku polskich wątków z ówczesnych wydarzeń historycznych, przyznam, że takie podejście zrobiło na mnie wielkie wrażenie.

Wnikliwa, precyzyjna, wciągająca narracja. Barwnie odmalowany obraz zmagań z hitlerowskim najeźdźcą, wewnętrznymi klimatami, realnie, rzeczowo, bez sztuczności i przesady. Każdy element fabuły starannie wyważony, przystępnie podana wiedza historyczna, mistrzowsko wykreowane postaci, umiejętne poprowadzony emocjonalny ładunek powieści, precyzyjne oddanie unikalnej rosyjskiej mentalności. Zgłębianie tak przemyślanych i wciągająco napisanych powieści jest satysfakcjonującym przeżyciem czytelniczym. Po "Pokoleniu zimy" (ocenionym jednak nieco wyżej) i "Wojnie i więzieniu" chętnie zabieram się za ostatnią odsłonę moskiewskiej sagi.

4.5/6 - warto przeczytać
powieść historyczna, 520 stron, premiera 01.06.2017 (1994), tłumaczenie Maria Putrament
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Prószyński i S-ka.

POKOLENIE ZIMY Wasilij Aksionow

SAGA MOSKIEWSKA tom 1

"W nocy zaś na moskiewskich ulicach czaił się strach. Z żelaznej bramy na Łubiance wyjeżdżały na zadanie dziesiątki "suk". Przerażony ich widokiem moskwianin odwracał wzrok, podobnie jak człowiek odpędza od siebie myśl o nieuchronnej śmierci."

Dogłębna, rzetelna i staranna lekcja historii, a przy tym interesująco i wciągająco przedstawiona opowieść. Dzieje kilku pokoleń rodziny Gradowów stały się pretekstem do przybliżenia tła wielkich przemian dziejowych w Rosji, od tysiąc dziewięćset dwudziestego piątego roku do niemal końca lat trzydziestych. Echa rewolucji tysiąc dziewięćset siedemnastego roku, zmiana polityki gospodarczej z komunizmu wojennego na mieszane mechanizmy rynkowe. Wielki kult wodza światowego proletariatu, bezpardonowa walka o władzę, ścieranie się ugrupowań politycznych, system nakazów i zakazów, nieustanne represje, przerażający terror, widmo aresztowań, brutalne przesłuchania, ciche zabójstwa, wielka czystka, pozostawione sobie sieroty. Wszechobecna propaganda, manifestacja jedynie słusznej ideologii, bazowanie na strachu, okrucieństwie i donosicielstwie. Bogactwo odwołań do miejsc, wydarzeń i postaci historycznych, przyznam, że nie zawsze natychmiast się w tym odnajdywałam, wymagało doczytywania w innych źródłach, aby móc w pełni zrozumieć naświetlany obraz Rosji ówczesnych czasów, ale jednocześnie sprawiało sporą satysfakcję.

Wciągająco odmalowane losy klanu Gradowów, od spokojnych i rozluźnionych, do burzliwych i dramatycznych. Inteligenckie nuty, bogactwo i szacunek, a później degradacja, opresje, zmagania o przetrwanie. Borys, ceniony chirurg, Mary, absolwentka konserwatorium klasy fortepianu, Nikita, kariera w siłach zbrojnych, Kirył, przesiąknięty komunizmem, Nina, poetka. Reprezentanci jednej rodziny, ale również wielu tysięcy innych rodzin, będących w podobnej sytuacji, walczących o życie, honor, godność, przyzwoitość, człowieczeństwo, przeciwstawiających się uciskowi, próbujących brać udział w zmianach na lepsze. Wysoko oceniam warsztat pisarski autora, umiejętność przyciągnięcia uwagi czytelnika, wierne oddanie klimatu tamtej rzeczywistości, doskonałe wykreowanie kluczowych i drugoplanowych bohaterów, mocno realnych, różnych charakterologicznie, frapująco wielowymiarowych, z bagażem bogatych doświadczeń życiowych i przyjmowanych postaw. Chociaż książka nie należy do łatwych, to jednak bardzo dobrze się ją czyta, zapada w pamięć, z zainteresowaniem sięgnę po kolejny tom sagi.

5/6 - koniecznie przeczytaj
powieść historyczna, 504 strony, premiera 10.01.2017, tłumaczenie Maria Putrament
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Prószyński i S-ka.