NAWYKI MYŚLENIA

ZASKAKUJĄCA WIEDZA NAUKOWA O OPINIACH, PRZEKONANIACH I PERSWAZJI

DAVID MCRANEY

„Nie da się poruszyć struny, popychając ją – trzeba ją przyciągnąć.”
Joel Whalen

Buszując w social mediach pewnie wielokrotnie zastanawiacie się, dlaczego z ludzi wypływa tyle jadu, kiedy komentują coś, co im nie pasuje, nie zgadza się z ich przemyśleniami, ideami i wyobrażeniami świata? Skąd wielka determinacja w bronieniu swoich argumentów poprzez ośmieszanie racji podważających ich założenia i teorie? Wynika z poczucia nieomylności i przeświadczenia głoszenia jedynej prawdy, dyskomfortu spojrzenia na sprawy z innej perspektywy, przyznania się do własnych błędów rozumowania lub braku wiedzy, a następnie strachu przed zmianą opinii? Czyż nie jest tak, że kiedy wbijemy się w coś, co uznajemy za fakt i prawdę, trudno nam uznać przeczące sygnały i informacje? Dzieje się tak dlatego, że nasze mózgu preferują coś już poznanego, ujarzmionego i zaszufladkowanego, od czegoś wywracającego do góry nogami wewnętrzne wyobrażenie o otoczeniu. Nasze umysły podporządkowują się wytworzonym przez nas samych obrazom i przekonaniom. Wyrabiamy sobie zdanie, przypisujemy odpowiadający pogląd i z niechęcią spoglądamy na zapatrywania przeciwników naszych uzasadnień. Tym bardziej, że na podstawie naszego rozumowania podejmujemy decyzje i osądy, a potem niewygodnie jest wycofać się z nich.

David McRaney ukazuje, co składa się na potencjał do dokonania zmiany, w nas samych i u innych. Nie ma znaczenia, czy w obszarze społecznym, politycznym, przesądów, teorii spiskowych i kontrowersyjnych kwestii, oraz mieszance wszystkich. Objaśnia źródła i naturę gwałtowności zmian w skali globalnej, na poziomie grupy i jednostki. Przywołuje narzędzia przełamywania oporu, przyjmowania zwrotów w myśleniu, uwolnienia od przestarzałych dogmatów, szkodliwych tradycji, złych w skutkach praktyk i nieużytecznych podstaw. Zdradza, co kryje się za przyjmowaniem i akceptowaniem nowych dowodów, czym różni się skuteczna perswazja od chybionej strategii przekonywania, rozmowa od debaty. Zadziwiające, jak bardzo wyprowadza na manowce odmienne postrzeganie tej samej rzeczywistości przez różnych osobników. Autor mówi o tym, czym jest półprawda, głęboka agitacja, złudzenie introspekcji, tożsamość z grupą i lojalność wobec grupy. Stara się przedstawić wszystko w praktycznej odsłonie, przy wsparciu omówienia różnorodnych przykładów, posiłkowania się badaniami, rozmowami ze specjalistami i naukowcami, w tym neurobiologami i psychologami. Czy istnieje szczegółowy scenariusz pozwalający skłonić innych do zmiany myślenia na dowolny temat, i na czym miałby się opierać? Zdolność zmiany zdania, aktualizacji założeń i rozpatrywania innych punktów widzenia to jedna z naszych największych zalet – wynikająca z ewolucji umiejętność.

4.5/6 – warto przeczytać
literatura popularnonaukowa, neurobiologia, psychologia, 480 stron, premiera 05.06.2024 (2022)
tłumaczenie Aleksandra Żak
Tekst powstał w ramach współpracy z DużeKa.pl

TAK DZIAŁA MÓZG

JAK MĄDRZE DBAĆ O JEGO FUNKCJONOWANIE

JOANNA PODGÓRSKA

„Prawidłowo działająca struktura mózgu i równowaga neurochemiczna definiują nasze zachowanie i możliwości umysłu. I to, co oddziałuje na nasz mózg, z czym codziennie się styka – kształtuje to, jacy jesteśmy.”

Staram się dotrzeć do jak największej ilości książek traktujących o pracy mózgu, a zwłaszcza w aspekcie dysfunkcji, w tym szeroko rozumianych grup przyporządkowanych chorobie Alzheimera. Zbieram informacje, aby móc bardziej świadomie pomagać bliskiej osobie w kolejnych etapach niestety nieuchronnie postępujących zaburzeń. Zadziwiające, jak niewiele jeszcze wiemy na ten temat funkcjonowania mózgu, zespołu otępiennego, albo afazji. Z jednej strony wydaje się, że to geny determinują pojawienie się i rozwój choroby, z drugiej zdobywamy coraz większą pewność, że bardzo wiele zależy od naszych zachowań i środowiska, w którym żyjemy. Trudno przyporządkować obu źródłom choroby dokładny procentowy udział, ale bez wątpienia ścisłe są zależności i powiązania. Joanna Podgórska promuje spojrzenie na neurobiologię, w której decydujący głos ma nasza świadomość i aktywność.

W książce „Tak działa mózg” autorka przeprowadza czytelnika przez naukowe podstawy wiedzy o funkcjonowaniu mózgu, jego strukturach i komórkach nerwowych. Jednocześnie ukazuje możliwości wpływania na prawidłową pracę najbardziej złożonego organu. Objaśnia podstawy neurobiologii. Oprowadza po neuroprzekaźnikach. Omawia neurogenezę i neuroplastyczność. A następnie skupia się na diecie i odżywianiu, dobrostanie jelit, śnie, używkach i aktywności fizycznej. Przekonuje, że wielu chorobom można zapobiegać, kiedy we właściwy sposób sprawowana jest opieka nad ciałem przez właściciela. Cenne porady w zakresie dbałości między innymi o układ nerwowy zdecydowanie warto wziąć pod uwagę. Przy dzisiejszych warunkach cywilizacyjnych, toksycznych czynnikach, trudno zapewnić mózgowi właściwe prozdrowotne traktowanie, ale z pewnością dobrze by było jak najwięcej poświęcić czasu na zagłębienie się w funkcjonowanie tego organu, włączenie w codzienność sprzyjające podstawy do naturalnego i higienicznego rozwoju, zarówno od strony teoretycznej, jak i praktycznej.

Publikacja nie jest pozbawiona żargonu medycznego, wypełnia ją specjalistyczna terminologia, mocno uszczegółowiona, zatem osobom, które nie zajmują się medycyną, psychologią, biologią lub chemią, trudno jest w pełnym zakresie zrozumieć przekazywane informacje, jednakże łatwo jest skupić się na przesłaniach. Kolorowa oprawa graficzna pomaga w odbiorze, wytycza logiczne podziały treści, daje wgląd w obrazowe przedstawienie zagadnień. Każdy rozdział poprzedza ciekawy reprezentacyjny dla omawianej tematyki cytat. Wiele wiedzy wyniosłam z książki, ale miałam wrażenie, że nie została napisana w klimacie popularyzowania nauki w przyjaznym ujęciu. Widziałam jej grupę docelową w składzie zdecydowanie bardziej studentów specjalistycznych kierunków, wymienianych powyżej, niż zwykłych ludzi zainteresowanych tematyką. Tym niemniej, polecam zwrócić uwagę na „Tak działa mózg”, myśli przewodnie kierujące człowieka na zdrowie niosą wiele ciekawych i wartościowych komunikatów.

4/6 – warto przeczytać
literatura popularnonaukowa, neurobiologia, 416 stron, premiera 08.11.2023
ilustracje Anna Rudak
Tekst powstał w ramach współpracy z DużeKa.pl

DYNAMICZNY MÓZG

HISTORIA NIEUSTANNYCH PRZEOBRAŻEŃ

DAVID EAGLEMAN

„Każdy człowiek rodzi się jako wielu i umiera jako jeden.”
Martin Heidegger

Propozycja czytelnicza ciekawie wciągała i zapraszała do zgłębiania tajemnic funkcjonowania mózgu. Napisana przystępnym językiem, bez żargonu medycznego, przyjaźnie podsuwała wiedzę, przybliżała krok po kroku, wspomagała się odpowiednio dobranymi przykładami. Wiele z niej wyniosłam. Pozwoliła na usystematyzowanie wiedzy, spojrzenie na centrum układu nerwowego z perspektywy wyjątkowej dynamiki, elastyczności i zdolności do samokonfigurowania się. David Eagleman obrazowo ukazywał uczenie się mózgu poprzez doświadczenie, nieustanne zmienianie modelu na skutek interakcji z otoczeniem, dopasowywanie się z uwzględnieniem konkretnego organizmu, maksymalizację wydajności, wyłapywanie znaczeń dla przeżycia i przyszłości.

Wyjaśniał rywalizację neuronową i przejmowanie obszarów, zadaniowość i synchronizację czasową, reorganizację i i optymalne kodowanie funkcji, substytucje, wzmocnienia i suplementacje sensoryczne. Sporo uwagi poświęcił wzorcom danych wejściowych, kształtowaniu nowych zmysłów, doskonaleniu ciała, zmianom w neuronowym krajobrazie, rekalibracji obrazów, infotropizmowi i zjawisku pamięci. Odwoływał się do znaczących odkryć z przeszłości badań nad funkcjonowaniem mózgu, ale również wybiegał w przyszłość wydających się nieprawdopodobnych idei, rodem ze strefy fantastyki. Zadziwiające, jak wiele potrafi mózg, jak mało jeszcze wiemy na jego temat, dokąd może nas zaprowadzić. Pod względem złożoności nic nie może się z nim równać. Przychodzi na świat w formie niedokończonej i przez całe życie rozwija się indywidualną ścieżką, optymalizującą wydajność działania w zależności od środowiska i doświadczeń, w których przyszło mu funkcjonować. Niepokoi natomiast możliwość uzyskania zbiorowej percepcji, współdzielenia informacji na poziomie połączonych mózgów, utracenia indywidualnej tajemniczości jednostki na rzecz współdzielonej społecznej jawności. Zerknij na wrażenia po przeczytaniu poprzedniej książki autora ("Mózg incognito. Wojna domowa w twojej głowie"), oraz innych propozycji krążących wokół zagadnień ludzkiego mózgu, przedstawionych na Bookendorfinie ("Mózg. Władca czasu", "Twój mózg bez tajemnic", "Historia naszej świadomości", "Ukryty geniusz", "Magia bioinżynierii", "Zaburzony umysł", "GPS mózgu", "W zakamarkach mózgu", "Nadzwyczajny mózg").

5/6 - koniecznie przeczytaj
literatura popularnonaukowa, neurobiologia, 376 stron, premiera 27.06.2023 (2020)
tłumaczenie Aleksander Wojciechowski
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Zysk i S-ka.