wtorek, 12 stycznia 2021

KSIĘGA MAGII

K.J. PARKER, MEGAN LINDHOLM, JOHN CROWLEY, MATTHEW HUGHES, YSABEAU S. WILCE, RACHEL POLLACK, ELEANOR ARNASON, TIM POWERS, LIZ WILLIAMS, GARTH NIX, ELIZABETH BEAR, LAVIE TIDHAR, GREG VAN EEKHOUT, GEORGE R.R. MARTIN, ANDY DUNCAN, KATE ELLIOT, SCOTT LYNCH

GARDNER DOZOIS (redakcja)

"Magia jest starsza od sztuki."

Żałuję, że nie miałam okazji zapoznać się z "Księgą mieczy", zdecydowanie do nadrobienia, w końcu moje ulubione klimaty. Natomiast z przyjemnością wkroczyłam w strony "Księgi magii", przedłużyłam świąteczny nastrój wypoczynku i relaksu, wypełniony szczególnym czarem. Różnorodność opowiadań przemówiła na korzyść publikacji. W zasadzie każde dostarczyło ciekawych wrażeń, czymś innym ujęło, przekonało, że wyobraźnia naprawdę nie zna granic, nie wolno narzucać jej ograniczeń. Niektóre utwory mocno wchodziły w świat fantasy, podkreślając wyjątkowość i atrakcyjność, inne delikatnie drażniły tajemniczym nierzeczywistym klimatem, pozostałe subtelnie nawiązywały do zjawisk nadprzyrodzonych. Pośrednie i bezpośrednie odniesienia wzbudziły zainteresowanie, fascynację i niecierpliwość poznawania. Zachęcając do spotkania z książką przytaczam tytuły ulubieńców.

Największym uznaniem obdarzyłam "Noc w Oberży przy Stawie" George R.R. Martina, nie ukrywam słabości do twórczości autora, nawet w krótkiej formie literackiej potrafi wykreować barwny i szczegółowy świat, nadać bohaterem potężnej iskry życia, zaskoczyć przebiegiem zdarzeń, skłonić do zastanowienia. Wysokie oceny zdobyły również "Pieśń ognia" Rachel Pollack, z przenikającymi się światami, "Czarnoksiężnik Loft" Eleanor Arnason, z dawnym islandzkim blaskiem i trollami, "Wizyta komety" Liz Williams, z refleksją o odwiecznym życiu gwiazd, "Diabelskie cokolwiek" Andy Duncana, ze szczyptą dobrego humoru, "Wina i odkupienie domu czarnoksiężnika Malkurila" Scotta Lyncha, z istnieniem przedmiotu po istnieniu człowieka, "Powrót świni" K.J. Parker, z potężnymi magami, którzy nie pozbyli się ludzkich ułomności. Pozostałe opowiadania także potrafiły roztoczyć urok nad czytelnikiem, z pewnością znajdą gorących sympatyków. W trakcie lektury zaznaczyłam wiele cytatów, które skłoniły do udania się w świat refleksji. Nie widzę sensu przytaczania wszystkich, sami natrafcie na nie w publikacji, pozostawię z końcowym "Często się okazuje, że to, czego się obawialiśmy, wcale nie było takie złe, i równie często zdarza się, że coś, na co się cieszyliśmy, kończy się rozczarowaniem." Spotkanie z "Księgą magii" z pewnością nie jest rozczarowaniem, a wręcz przeciwnie, fascynującą przygodą z wieloma przystankami na kreatywne rozwijanie myśli.

4.5/6 - warto przeczytać
fantasy, 690 stron, premiera 10.11.2020, tłumaczenie Michał Jakuszewski, Mariusz Warda
Tekst ukazał się pierwotnie na DużeKa.pl

ODWET

CLAIRE DOUGLAS

"Nie ma na świecie rzeczy doskonałych, pozory mylą."

Powieść składa się z trzech części, nie są równe objętościowo, lecz zgrabnie wpisują się w dynamikę przebiegu akcji. Pierwsza dotyczy zdarzeń w Kornwalii, druga Tajlandii, a trzecia miksuje wspomnienia i współczesne incydenty. I właśnie najobszerniejsze kornwalijskie nuty rewelacyjnie poznaje się. Claire Douglas fantastycznie podgrzewa atmosferę, wzbogaca fabułę nagłymi zwrotami. Odczuwamy wielką niepewność odnośnie tego, co będzie się działo. Nie wiemy, ku czemu zmierza historia, jak się rozwinie, jakie barwy przybierze, a to sprawia, że tę partię książki czytamy w zasadzie na jednym wdechu.

Później następuje wyhamowanie, nie rytmów akcji, ale zainteresowania, wkraczamy w zupełnie inną powieść, już nie nastawioną na uniwersalnego czytelnika, a na młode osoby, bo właśnie im azjatyckie zdarzenia spodobają się. Pod koniec wraca zaangażowanie, odżywa chęć dowiedzenia się, dokąd zaprowadzą wątki, jak zostaną powiązane. W finalnej odsłonie, kolejny raptowny zwrot, zaskakujące podsumowanie, frapująco podnosi ogólną ocenę przygody. Rozwiązanie pozostawia odbiorcę w lekkim zatrzymaniu, zawieszeniu, daje nadzieję na powstanie kontynuacji. Przyjemna i lekka narracja. Psychologiczne aspekty ciekawie prowadzone, kluczowe postaci przekonujące, sprytnie sportretowane i rozegrane, z podwójnym znaczeniem. Można szybko wpaść na właściwy trop, połapać się, o co tak naprawdę chodzi, ale nawet wówczas dobrze poznaje się intrygę.

Mroczne sekrety przeszłości, drobne kłamstewka mające chronić bliskich, nigdy nie umierają, na zawsze wkomponowane są w życie bohaterek, niczym miecz Damoklesa stanowią zagrożenie mogące w każdej chwili uaktywnić się. Czy kobiety same decydują o przeznaczeniu, czy też ktoś narzuca im jego interpretację? Libby Hall ma za sobą ciężki okres, chwyta okazję do wypoczynku z mężem w nadmorskiej kornwalijskiej miejscowości. Zamieniają się domami z inną parą. Hallowie trafiają do pięknie odremontowanego domu, z późnej epoki wiktoriańskiej. Początkowo nic nie wskazuje, że jest się czym niepokoić i martwić. Jednak drobne zbiegi okoliczności, osobliwe sytuacje, dziwni obserwatorzy, wyostrzają uwagę na niebezpieczeństwo. Czy wpuszczenie do życia obcych ludzi nie prowokuje kłopotów? Czy zaufanie wobec nieznajomych nie powinno być ograniczone? Czy można kogoś całkowicie znać i wiedzieć, co naprawdę skrywa w sercu? Odpowiedź na pytanie, do czego prowadzą tajemnice, znajdziecie również w innej książce autorki, przedstawionej na Bookendorfinie, "Siostry", mocno satysfakcjonującej propozycji czytelniczej.

4.5/6 - warto przeczytać
thriller psychologiczny, 396 stron, premiera 14.10.2020 (2018)
tłumaczenie Marian Leon Kalinowski
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu W.A.B.

poniedziałek, 11 stycznia 2021

STUDIUM W SZKARŁACIE

ARTHUR CONAN DOYLE

SHERLOCK HOLMES tom 1

"Ludzki umysł przypomina pusty strych. Można tam składować mnóstwo dowolnych przedmiotów, ale niestety miejsce jest ograniczone i szybko się zapełnia, więc trzeba mądrze wybierać, by zachować tam tylko najpotrzebniejsze rzeczy."

Uwielbiam kryminalne opowieści, a zwłaszcza cenne perełki klasyki, w niezwykły sposób podchodzące do zdolności umysłu człowieka, wszelkich talentów obserwacji i dedukcji. A współcześnie cieszące dodatkowo pysznym klimatem retro, w który wnika się zmysłowo i z uśmiechem. Bardzo cieszę się, że powstają wersje detektywistycznych przygód dostosowane do dziecięcej ciekawości, percepcji i wyobraźni. Pierwszy tom czytało się rewelacyjnie, wyjątkowo płynna narracja, przyjacielskie nuty w opisach i dialogach, z pewnością znacząca w tym zasługa adaptacji i tłumaczenia. Dzieciaki naprawdę mogą czuć się komfortowo podczas spotkania z książką, zadbano o wyjaśnienia pojęć przedmiotów, których dziś już się nie spotyka w codziennym życiu, chyba że w hobbystycznych wersjach u miłośników staroci.

Fantastycznie podgrzewane napięcie, tajemnicza sprawa do rozwikłania, zagadkowa śmierć mężczyzny, śledztwo może podążać w różnych kierunkach, a tylko jeden z nich jest prawdziwy. Ale jak to u Sherlocka Holmesa, przenikliwy wzrok, umiejętność przywoływania z pamięci faktów, biegłość w sztuce rozumowania wstecz, pewność siebie granicząca z zadufaniem, a nawet arogancją, to niekwestionowane atrybuty osobowości słynnego detektywa. Zatem nawet jeśli brakuje tropów w dochodzeniu, a mroczna intryga zagęszcza się, zawile wprowadza na fałszywe przesłanki, Holmes i tak wyprzedza najbystrzejszych oficerów Scotland Yardu w docieraniu do prawdy. Jego podejrzenia stopniowo potwierdzają się, a wysuwane interpretacje zbiegają się w słusznej ostatecznej interpretacji. Nie można zapomnieć o Johnie Watsonie, eks-chirurgu wojskowym, dzięki któremu poznajemy kronikę przygód mieszkańców apartamentu przy Baker Street 221B w Londynie.

Kolekcjonerskie wydanie, z atrakcyjną oprawą graficzną, w sztywnej okładce, zatem wdrażanie się w kryminalne opowieści, osobliwe okoliczności i oryginalnych bohaterów, sprawia mnóstwo przyjemności, radości i satysfakcji. Jestem zadowolona, że książka znalazła się w mojej domowej biblioteczce, początkowo nosiłam się z myślą podarowania jej młodemu czytelnikowi, ale nie chcę się z nią rozstawać, zatem trzeba będzie odwiedzić księgarnię. Natychmiast zabieram się za drugą odsłonę serii, tym bardziej, że na horyzoncie wyczekują na uwagę i przytulenie kolejne. Chwytajcie za książkę, dowiedźcie się, kto, jak i dlaczego dokonał zabójstwa? Dlaczego Sherlock Holmes nie ma pojęcia o literaturze, filozofii, astronomii i polityce, a zna się na chemii, anatomii i każdym szczególe wszystkich koszmarnych zbrodni w Anglii?

5/6 - koniecznie przeczytaj
literatura dziecięca, kryminał, klasyka dla dzieci, wiek 7+, 216 stron, premiera 24.11.2020 (2019)
adaptacja Stephanie Baudet, tłumaczenie Mariusz Berowski, ilustracje Arianna Bellucci
Tekst ukazał się pierwotnie na Szkrabajki.pl

WĘDRUJĄCA ZIEMIA

CIXIN LIU

"Najtrudniej jest nauczyć się nie tego, kiedy walczyć, lecz kiedy się wycofać."

Przeczytałam wszystkie książki Cixin Liu. które ukazały się w Polsce. Zaczęłam od "Wspomnienia o przeszłości Ziemi" ("Problem trzech ciał", "Ciemny las", "Koniec śmierci"), cykl zrobił na mnie bardzo dobre wrażenie, coś innego, nieszablonowego, intrygująco przemyślanego. Dostałam możliwość bonusowego zajrzenia w wykreowany przez Cixin Liu świat poprzez spotkanie z "Odzyskaniem czasu" Baoshu, autor wspaniale zachował klimat trylogii. Zapoznałam się z kreatywną i nieco filozoficzną powieścią "Piorun kulisty", oraz z "Erą supernowej", gdzie hipotetyczność stała się atutem w ciekawej podróży wyobraźni. "Wędrująca Ziemia" to zbiór opowiadań, w tym nagrodzonych tytułem najlepszych w roku w Chinach. Zajmująco wczytywałam się w krótkie formy powstałe przed trylogią, która spopularyzowała twórczość Cixin Liu.

Opowiadania znakomicie wpasowały się w mój gust czytelniczy, sprawiły wielką przyjemność, zarówno samego zanurzania się w aspektach Wszechświata, Ziemi i jej mieszkańców, jak również przebywania w klimacie oscylującym wokół science fiction. Nie można odmówić oryginalności pomysłów na fabułę, odwołań do zagadnień nurtujących ludzkość od wielu wieków, wprowadzania szczególnej perspektywy, nie jednostkowej czy grupowej, ale planetarnej i przestrzeni kosmicznej. Bohaterowie pojawiali się jako uzupełnienie opowieści, reprezentanci gatunku ludzkiego, elementy dorobku ludzkości, inicjatorzy dostosowania się do fundamentalnych zmian, jakim podlegała ich macierzysta planeta. Atrakcyjnie angażowałam się w scenariusz zdarzeń, często zaskakujący globalnym ujęciem i finalną odsłoną, dostarczający mnóstwo materiału do frapujących przemyśleń.

Niemal wszystkie utwory niezmiernie mi się spodobały, zaledwie jedno otrzymało ode mnie ocenę dobrą, pozostałe dobrą plus, bardzo dobrą lub celującą, wysoki poziom intelektualnej rozrywki. Okazało się, że Cixin Liu rewelacyjnie odnajduje się zarówno w długich, jak i krótkich formach, potrafi uchwycić to, co istotne, podkreślić szczegółem, nadać kolorytu, a kiedy potrzeba rozwinąć. Nie wdaje się w zbędne szczegóły, wyciąga je jedynie wtedy, kiedy mogą wzmocnić przekaz. Nie zapomina o emocjonalnych wrażeniach, jednak ustawia je w ogólnoludzkiej skali, a przy tym pielęgnuje nadzieję, podważa etyczne dylematy, nadaje uniwersalne cechy, chociaż każda z postaci i tak żyje własnym życiem. Wiele nawiązań do wizyt obcych, przemijania cywilizacji, katastroficznych kłopotach Ziemi, wyjątkowego pędu i entuzjazmu ludzi do odkrywania nieznanych obszarów kosmosu i znalezienia innych światów, a także doniosłych jednostkowych czynów.

"Wędrująca Ziemia" jako siedziba ludzkości i kosmiczny pojazd. Potrzeba stu pokoleń, pięciu etapów, aby dotarła do celu, schroniła się przed niszczycielskim Słońcem. Przy śmiertelnym zagrożeniu i pragnieniu ucieczki prym wiodą nauki ścisłe, zaś przedmioty humanistyczne schodzą na dalekie plany, zmienia się ludzka psychika i duchowość. "Góra" z inteligentną mechaniczną formą życia, samoistnie stworzoną, dochodzącą po wielu latach badań, eksploracji i prób do miejsca, w którym ludzkość zaczęła, czyli odwrócenie kierunku myśli. Czy w cywilizacji, która nie widzi słońca i gwiazd, może powstać religia? "Słońce Chin" to projekt inżynierii ekologicznej, industrializacji przestrzeni kosmicznej, orbitalnych miast, globalnych zmian klimatu, elitarności schodzącej do zapomnienia, wykształcenia nowego ekonomicznego sposobu myślenia. Stuletni Stephen Hawking i refleksja o skomplikowaniu świata na Ziemi i prostocie Wszechświata. W "Dla dobra ludzkości" kontrast między bogatymi i biednymi, odwrócenie ról, aż do niewiarygodnego zakończenia, dające do myślenia wspomaganie ludzkości przez obcą cywilizację. Edukacja tylko dla elit, zatem wiedza, inteligencja, głębia myśli, osądy estetyczne to towary do kupienia. 

"Klątwa 5.0", fenomenalny obraz ukazujący, do czego może doprowadzić jednostkowa nienawiść jako źródło rozwoju wirusa komputerowego. Przekorne i humorystycznie, obecność autora w fabule. "Mikroera" z genialną koncepcją ludzkości na przetrwanie, podróżą kosmiczną i powrotem na Ziemię, ewolucją zmierzającą ku małym rozmiarom. "Pożeracz" nakłaniający do zastanowienia się nad zwiastunem końca losu ludzkości, kontaktem z bezwzględną inteligencją pozaziemską, moralnymi ujęciami, niezwykłą rolą Księżyca. Zaskakujące rozwiązanie w przybliżeniu mrocznych cech ludzkości. "Opieka nad Bogiem" ze sporym ładunkiem emocji. Jak zmienia się podejście do starszych osób? Czy przetrwanie cywilizacji zależy od wysiłków wszystkich jednostek? "Na własne oczy" to penetrowanie głębin wnętrza Ziemi, docenianie tego, co tak łatwo można utracić. Powiązanie tematyką i kobiecą postacią z "Kulą armatnią", w którym ludzie uszczuplili naturalne zasoby Ziemi, zdewastowali planetę, a potem zwrócili wzrok na Antarktydę i Księżyc.

5.5/6 - koniecznie przeczytaj
fantastyka, 494 strony, premiera 27.10.2020 (2013), tłumaczenie Andrzej Jankowski
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Rebis.

niedziela, 10 stycznia 2021

ZWYCIĘSKI

JACK CAMPBELL

ZAGINIONA FLOTA tom 6

"Nienawiść może odebrać duszę tak samo skutecznie, jak wojna odebrać wszystko, co się kocha."

Seria, w której czuję się komfortowo i przyjaźnie, z sympatią podchodzę do bohaterów, z zaangażowaniem śledzę ich losy, a ponadto odkrywam, co w dalekiej przyszłości czeka człowieka, jak poradzi sobie z trwałymi pierwiastkami mrocznej strony osobowości. Cieszy, że w szóstym tomie jeszcze więcej materiału do refleksji o kondycji gatunku ludzkiego. 

Jack Campbell zapuszcza się w niewyobrażalnie dalekie części kosmosu, zabiera tam ludzi z całym bagażem wad i zalet, poszerza horyzonty dla pragnień i ambicji, wkracza na wysoki technologicznie poziom wojennych działań. I coś, co nadaje powieści szczególnego smaczku, w końcu dowiadujemy się więcej o Obcych, jak chcą być postrzegani, do jakich sztuczek się uciekają, w jaki sposób próbują zapanować nad człowiekiem. Co frapujące, wciąż pozostaje wiele tajemnic do odkrycia, czym kieruje się obca inteligentna rasa, jakie faktycznie ma zamiary, dlaczego zainteresowała się strefą zdominowaną przez ludzi, a nawet jak wygląda i jaką mają cywilizację? Śledząc scenariusz zdarzeń wyczekiwałam każdej wzmianki na ten temat.

Legendarny Black Jack po ocaleniu floty i Sojuszu, rozgromieniu Syndykatów, stworzeniu warunków do zakończenia wojny, neutralizacji ogromnego zagrożenia dla całej ludzkości, wciąż uwikłany jest w wojenne i polityczne rozgrywki. Musi balansować na cienkiej linie tego, w co gorąco wierzy, i tego, czego oczekują inni. Flota Sojuszu jest już całkowicie podporządkowana, członkowie kosmicznych załóg wierzą w jego intuicję i zdolności, chętnie wypełniają rozkazy. Mało wewnętrznych pojedynków, kierunek akcji przenosi się na polityczne rozgrywki, decydujące starcie z siłami Syndykatu, konfrontację z nieznaną rasą. Przyznany Black Jackowi nowy tytuł zobowiązuje jak nigdy dotąd. Ale czy John Geary jest całkowicie zadowolony z powierzonego mu zaufania? Co go powstrzymuje przed wojskową karierą? Czy to, czego nie zna, faktycznie jest tak niebezpieczne, a może lepiej, aby strzegł się rzeczy, z którymi już zdążył się oswoić? 

Oczywiście, wiele też dzieje się w życiu osobistym kluczowej postaci, ciepłe romantyczne nuty nadal muszą rygorystycznie być trzymane na uwięzi, ale coraz wyraźniej przebijają się we fragmentach fabuły. Nieco sztuczne wydają się rozmowy między Gearym a kapitan Desjani, jednak z tomu na tom jest coraz lepiej. Narracja przyjemnie i dynamicznie prowadzi, wiele się dzieje, sporo jesteśmy w stanie przewidzieć, ale też cieszą zwroty akcji. Mniej szczegółowych opisów bitewnych starć w kosmosie, choć nie brakło kulminacyjnych i decydujących incydentów. Poprzednie tomy serii: "Nieulękły", "Nieustraszony", "Odważny", "Waleczny", "Bezlitosny".

4.5/6 - warto przeczytać
fantastyka, 454 strony, premiera 13.11.2020 (2010), tłumaczenie Robert J. Szmidt
Tekst ukazał się pierwotnie na DużeKa.pl

BIAŁA MARIA

HANNA KRALL

"Ci, co ratują, ci co zabijają - zawsze w pobliżu. Ten sam chleb jedzą, tym samym powietrzem oddychają, modlą się w tym samym kościele do tego samego Boga. Nawet geny mają takie same, bo często są bliską rodziną. To dlaczego jedni ratują, a inni chcą zabić?"

Wielką radość sprawia czytanie o czyimś szczęściu, napawanie się jego formą i kolorami, ale dopiero poznawanie smutnych, bolesnych i traumatycznych przeżyć innych, daje niezwykły materiał do refleksji, sprawia, że wsłuchujemy się w dawne głosy z ostrożnością i uwagą, zaglądamy do miejsc będących świadectwami tego, co się wydarzyło, tak by móc to poczuć i wyobrazić. Przemawiają fragmenty, migawki, nawiązania do czegoś, co z punktu widzenia właściciela miało ogromne znaczenie, wpłynęło na losy wielu, na trwałe zaznaczyło obecność w historii. Wspomnienia kształtowane z perspektyw różnych osób, dostrzeżone, zasłyszane, zapamiętane, powtórzone, pielęgnowane.

Odkrywając jedną tajemnicę trafiamy na szereg innych, prowadzą dalej i dalej. Brak wyznaczenia głównej drogi, za każdym razem okazuje się nią ta, którą właśnie kroczymy, według własnego uznania lub po tropach innych. Zadziwiające, jaki ból jeden człowiek może sprawić drugiemu, samemu sobie, jak coś, co miało ogromne znaczenie wobec dramatycznych okoliczności staje się potem mniej nieistotne, jak wiele można dostać od nieznajomych, a od bliskich mieć zabrane. Wojna zmienia nastawienie ludzi, uwypukla w nich to, co najgorsze, ale również uwidacznia tych, którzy nie poddają się presji egoizmu, niebezpieczeństwa i donosicielstwa. Każdy decyduje, kim tak naprawdę jest, nie kim chce być, ale jest, dotyczy to także czasów powojennych. 

Śledziłam to, co na stronach książki zawarła Hanna Krall, ale również wracałam myślami do tego, co mi opowiadała babcia i mama, w przedstawione mini historie wplatałam opowieści seniorki i jej córki, przyklejałam do narracji głosy kobiet mojej rodziny. Odpowiadał mi styl narracji, krótkich zdań, niedopowiedzeń, urwanych myśli. Pasował do przemyśleń, wymagał skupienia i namysłu, oddziaływał na intensywność spostrzeżeń. Kiedy powstały już ramy obrazu wszystkie elementy stopniowo go wypełniały, każda prawda na swój sposób, w zgodzie z ośmioma rogami białego porcelanowego skarbu. Jakie składniki życia każdy z nas na nim położy, jaką moralną strawę stworzy, jak zostanie odebrana? Ogromny ładunek emocjonalny niesie też inna książka autorki, niedawno przybliżona na Bookendorfinie, "Synapsy Marii H.", delikatne, taktowne i wrażliwe wchodzenie do wspomnień.

4.5/6 - warto przeczytać
literatura współczesna, 218 stron, premiera 30.09.2020 (2011)
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Literackiemu.

sobota, 9 stycznia 2021

BEZLITOSNY

JACK CAMPBELL

ZAGINIONA FLOTA tom 5

"Nieważne, jak bardzo współczesne czasy różnią się od przeszłości – niektóre zachowania ludzkie zawsze będą takie same."

Jack Campbell trzyma równy poziom serii, także piąty tom wpisuje się w dobre wrażenia czytelnicze. Przyznaję, że chętnie wyczekuję kolejnych odsłon, gdyż wiem, że czeka mnie przyjemna przygoda, w dodatku w odległych regionach kosmosu, gdzie czas i prędkość zdają się znaczyć zupełnie coś innego niż podczas życia na jakiejkolwiek planecie. I znów, autor raczy opisami intrygujących bitew powietrznych, których strategia osadza się na nieprzewidywalności i zaskoczeniu. Ale raz schodzimy na ląd na terytorium wroga, aby dokonać tradycyjnego desantu w ramach szalenie niebezpiecznej misji.

Komandor John Geary nadal zmuszony jest walczyć, w ramach nieustającej ucieczki, nie tylko z przytłaczającymi siłami Syndykatu, lecz również z wewnętrznymi siłami starającymi się obalić jego dowództwo. Do tego dochodzą jeszcze plany, na razie dość nieuchwytne i mgliste, co zrobić, kiedy jakimś cudem uda się doprowadzić zdziesiątkowana flotę i arcyważny klucz hipernetowy do siedziby Sojuszu. Wydaje się, że już tak niewiele, zaledwie trzy skoki, dzielą od sukcesu, ale w końcu to właśnie ostatni etap okaże się najbardziej zdradliwy, wymagający i decydujący. Syndycy rozszyfrowali już wiele elementów taktyki Gearego, zaś wewnętrzne przepychanki wśród własnych oficerów przybierają formę jawnego spisku. W tym wszystkim nie wolno zapominać o moralnym aspekcie wojny, w tym zobowiązaniu odbijania jeńców, co nie ułatwia przemieszczanie się floty. Czy żywe światło gwiazd sprzyjać będzie Black Jackowi?

Autor ukazuje, czym naprawdę jest wojna, już nie tylko dla jednostki, zespołu załóg powietrznych statków, reprezentantów floty, ale także dla mieszkańców planet, a nawet całych galaktyk, które traktowane są jako przedmioty w przeciąganiu liny zwycięstwa. Gdyby jeszcze wiadomo było, co stało się sto lat temu, co wyzwoliło starcie śmiertelnych wrogów, dlaczego zdecydowali się na wyniszczający obie strony konflikt? Krystalizuje się zamysł ingerencji Obcych, przyświecające im cele, metody narzucania kierunku historii. Jednak wciąż jest więcej niewiadomych i podejrzeń niż faktów i potwierdzeń. Inna inteligentna rasa stanowi hiper zagrożenie dla całej ludzkości. Wątek romantyczny zszedł na dalszy plan, jedynie czasami docierają na pierwszy plan echa przeszłości, bardzo mi to odpowiadało. Powieść nie należy do złożonych i zaskakujących, wiele fragmentów wpisuje się w powtarzający się wzorzec, jednak dostarcza sympatycznej rozrywki z elementami dalekiej przyszłości, lekkiej formy fantastyki, gdzie liczy się przede wszystkim człowiek i jego złożona natura. Poprzednie tomy serii: "Nieulękły", "Nieustraszony", "Odważny", "Waleczny".

4.5/6 – warto przeczytać
fantastyka, 424 strony, premiera 09.10.2020 (2010), tłumaczenie Robert J. Szmidt
Tekst ukazał się pierwotnie na DużeKa.pl

KLAUZULA OJCA

JONAS HASSEN KHEMIRI

"Emocje powinno się zamykać w małych, najlepiej starannie opisanych szufladkach i nie wypuszczać, dopóki nie będzie się miało gotowych zaleceń i rozwiązań..." Ale czy faktycznie?

Jonas Hassen Khemiri, kolejny raz, wcześniej "Wszystkim, czego nie pamiętam", zaskoczył mnie bardzo pozytywnie. Satysfakcja, kiedy trafi się na nietuzinkowy tytuł, oryginalny, ze świeżym powiewem pomysłu na fabułę. "Klauzula ojca" jest wyjątkowo sugestywna w precyzyjnej prostocie narracji, zgrabnie niesie słowa, celowo pomija nazwy, skupia się na szczegółach uwypuklających emocje kluczowych postaci. Bez niepotrzebnej przesady, zbędnych przerysowań, sztucznych kolorów. 

Powstaje obraz prawdziwego życia, do szpiku kości przesiąkniętego zwykłą codziennością, narzucanymi sobie uwarunkowaniami. Brak imion bohaterów i dialogów, to coś, co rzadko się spotyka. Początkowo wydaje się nieco osobliwe, ale szybko zgrywamy się z takim stylem pisania, mocno przemawia. Dotyka czułych strun, przywołuje doświadczenia życiowe, kąsa satyrą, ociepla humorem. Wiele w powieści odniesień do kondycji współczesnych społeczeństw, transformacji kluczowych wartości w życiu człowieka, pospiesznego przemijania dnia za dniem, powierzchowności zamiast głębokich doznań. Wszechobecna samotność, widoczna z kilku ujęć, dziadka, który jest ojcem, syna, który jest ojcem, siostry, która jest córką, ale już nie matką. 

Zamaskowane odrzucenie, ukrywany wstyd, silny strach przed przyznaniem się do słabości i popełnionych błędów. Nieudana konstrukcja życia na własny sposób i życzenie. Wypieranie z pamięci niewygodnych faktów, niechętne sięganie po wspomnienia. Dojmująca świadomość, że nie ma opcji idealnego wychowania, a zaprezentowane dzieciom wzorce wykazują tendencję do powielania. Dziesięciodniowy pobyt seniora boleśnie dotyka wrażliwych ran. Zamiast życzliwości i miłości, sztuczność i pozorna bliskość. Na rodzinne relacje nakładają się oczekiwania obcych, trudne do jednoznacznego zdefiniowania i spełnienia. Intrygujące prowadzenie, bogaty materiał do przemyśleń, cenne przekazy do podchwycenia, wszystko w oryginalnym klimacie, czym książka zachwyca. Na ile znamy innych? A na ile samych siebie? Kiedy zrywa się nić łącząca pokolenia?

5.5/6 - koniecznie przeczytaj
literatura współczesna, 302 strony, premiera 18.09.2019 (2018), tłumaczenie Dominika Górecka
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Czarna Owca.

piątek, 8 stycznia 2021

MIĘDZY NAMI PINGWINAMI

NOAH STRYCKER

"Drzwi zostały niemal wyrwane z zawiasów. Wiatr natychmiast naparł na ich powierzchnię jak na żagiel, a ja zderzyłem się z niepohamowanym żywiołem."

Przyznaję, że przyjemnie spędziłam czas z książką, jednak nie czuję się usatysfakcjonowana lekturą, oczekiwałam więcej. Myślałam, że zostanę zasypana nowinkami o pingwinach, niezwykłych ptakach żyjących w ekstremalnych warunkach. Chciałam za pośrednictwem publikacji poszerzyć wiedzę na ich temat, ale niestety nie udało się. Owszem, otrzymałam informacje, jednak znałam je już od dłuższego czasu. Co prawda, pingwiny szalenie sympatycznie wiązały w całość poruszane w publikacji aspekty, lecz to zdecydowanie za mało. Ale też trzeba przyznać, że nie było intencją Noaha Stryckera napisanie przewodnika o pingwinach. Bardziej koncentrował się na wybranym przez siebie stylu życia. Nieco irytowały porównania do innych wyborów rówieśników. Według mnie, nie ma lepszych czy gorszych dróg poszukiwania spełnienia w życiu osobistym i zawodowym, nawet więcej, fantastycznie, że ludzie wykazują różnorodne zainteresowania.

"Między nami pingwinami" koncentruje się na realizacji marzeń młodego obserwatora ptaków, szczegółowo rozpisuje wrażenia z pobytu w ramach stażu naukowego na Antarktydzie. Dwudziestodwulatek, wraz z dwiema młodymi kobietami, przez cztery miesiące obserwował, zbierał dane i obrączkował ptaki, w ten sposób włączył się w wieloletni cykl badań nad życiem pingwinów. Lekka i wypełniona humorem narracja atrakcyjnie przybliża niełatwe obowiązki i zadania. Niekiedy zdarzają się powtórzenia w relacjach. Wciągnęłam się w opisy najbardziej odludnego miejsca globu, w tym terenów Przylądku Croziera, historii zdobywania skutych lodem ziem smaganych silnym wichrem, pierwszych heroicznych ekspedycji, sposobów radzenia sobie z dojmującym zimnem, brakiem zieleni, pożywienia, podstawowych artykułów, samotnością. Zabawne zdarzenia potwierdziły, że pingwiny białookie i cesarskie, to ciekawskie i niepłochliwe zwierzęta, nie da się w pełni przewidzieć ich zachowań. Zgadzam się z autorem, że wszystkim zwierzętom, w tym antarktycznym, należy okazywać szacunek i pozostawiać dużo przestrzeni.

3.5/6 - w wolnym czasie
literatura faktu, przyroda, 336 stron, premiera 04.11.2020 (2011), tłumaczenie Stanisław Bończyk
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Muza.

KAPITULARZ DIUNĄ

FRANK HERBERT

KRONIKI DIUNY tom 6

"Świadomość to spoglądanie w lecące przez wszechświat lustra, zbierające po drodze wciąż nowe obrazy, które bez końca się w nich odbijają. Nieskończone widziane jako skończone, podobieństwo świadomości niosące odczuwalne okruchy nieskończoności."

Fantastycznie zrelaksowałam się przy tytule, dostałam to, czego było mi potrzeba, przygodę z zaskakującym i przekornym przebiegiem zdarzeń, imponującą porcję materiału do refleksji i przemyśleń. Historia potwierdza, że bez względu na czasy, w jakich osadzamy głównych rozgrywających intrygę, zawsze dochodzi do walk i rywalizacji, uruchamiają się ukryte mroczne cele, szczytne idee ulegają wypaczeniu i zmianom. Światem rządzą prawa przemijania, kolejnych następstw, braku gwarancji cyklu, nieuchronnego pojawiania się nowych rzeczywistości. 

W szóstym tomie nie dokonujemy skoku w czasie, kontynuujemy podróż z piątego. Spiętrzenie zagrożeń wymusza niecodzienne strategie, pomimo osłabienia i przegranej pozycji sięganie po ostateczne kroki, rzucanie resztek dostępnych środków, już nie w walce o życie, a przetrwanie przekazów. Balansowanie na krawędzi skończoności, ściganie się z czasem, wsparte ciekawym zbliżeniem bohaterów, autor nie oszczędza ich w przypisywaniu losów, dzięki temu czyni powieść mocno angażującą. Z jednej strony powolne tempo snucia scenariusza zdarzeń, z drugiej nagły zwrot akcji wymuszający adaptację do nowych warunków. Zewnętrzne złowieszcze zagrożenie, dotąd nieznane, teraz dominuje w zachowaniach matron systematycznie podbijających przyczółki Bene Gesserit. A od tego zaledwie krok, aby dobrać się do tajnego schronienia, Kapitularza. 

Z dalekiej przeszłości wybrzmiewa duch Diuny, prawie zapomnianych arrakijskich bohaterów, słabe echa przeszłości, szczątkowe wzory ze starożytnej Ziemi, zdeformowane wspomnienia, nadają specyficznego kolorytu powieści. Jak się okazuje, odrodzenie i powrót do przeszłości, nie są możliwe w stopniu, w jakim oczekują inicjatorzy. Legendy i wierzenia obrastają warstwami pozornych prawd i słuszności, wrastają w materiał dowodów i faktów, nikt i nic nie jest w stanie dotrzeć do ich prawdziwego źródła. Czyż pisanie historii to głównie proces odwracania uwagi? 

Frank Herbert kolejny raz wciąga czytelnika w różnorodne rozważania, zabawę w przyczyny i skutki historii, filozoficzne wędrówki, polityczne odniesienia, ekologiczne aspekty. Skupia się na przeznaczeniu jednostek jedynie w wybranych fragmentach, bardziej skłania ku wejściu na punkt obserwacji wielu pokoleń i rwących nurtów ustalonych porządków. Każdy wątek rozwija ścieżkę frapujących spostrzeżeń. Otwarte zakończenie wywołuje żal, że nie dostaniemy już kontynuacji spisanej ręką oryginalnego pomysłodawcy cyklu. Zapraszam po wrażenia z poprzednich tomów serii, "Bóg Imperator Diuny", "Diuna", "Mesjasz Diuny", "Dzieci Diuny", "Heretycy Diuny".

5.5/6 - koniecznie przeczytaj
fantastyka, 622 strony, premiera 03.11.2020 (1985), tłumaczenie Marek Michowski
Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Rebis.